Hayvancılık işletmelerinde toplam giderlerin en büyük bölümünü çoğu zaman yem maliyetleri oluşturur. Süt sığırcılığı, besicilik, koyunculuk, keçicilik veya buzağı yetiştiriciliği yapılırken kullanılan yemlerin miktarı ve kilogram fiyatı doğrudan işletme kârlılığını etkiler.

Yem Maliyeti Hesaplama Aracı, kullanılan yem maddelerinin günlük miktarını, kilogram fiyatını, hayvan sayısını ve hesaplama süresini dikkate alarak toplam yem giderini hesaplamaya yardımcı olur. Böylece bir hayvanın günlük yem maliyeti, sürünün aylık yem gideri ve dönem boyunca tüketilecek toplam yem miktarı kolayca görülebilir.

Araç ayrıca süt üretimi veya canlı ağırlık artışı bilgisi girildiğinde, bir litre süt ya da bir kilogram canlı ağırlık artışı başına düşen yem maliyetini de hesaplar.

Yem Maliyeti Hesaplama Aracı

Aşağıdaki kısa kodu WordPress sayfasına ekleyerek aracı kullanabilirsin:

Hesaplama sırasında kullanılan her yem maddesini ayrı satır olarak ekleyebilirsin. Yem miktarlarının bir hayvanın günlük tüketimi, fiyatların ise kilogram başına TL olarak girilmesi gerekir.

Bu araç yemlerin yalnızca miktar ve fiyatlarına göre maliyet hesabı yapar. Hazırlanan yem karışımının hayvanın enerji, protein, vitamin ve mineral ihtiyacını karşılayıp karşılamadığını değerlendirmez.

Yem Maliyeti Nedir?

Yem maliyeti, bir hayvanın veya hayvan grubunun belirli bir süre boyunca tükettiği yemlerin toplam parasal değeridir.

Bir hayvanın günlük yem maliyeti hesaplanırken kullanılan bütün yem maddelerinin günlük tüketim miktarı ile kilogram fiyatı çarpılır. Daha sonra her yem maddesinin maliyeti toplanır.

Örneğin bir süt ineğine günlük olarak şu yemlerin verildiğini düşünelim:

• 20 kg mısır silajı
• 5 kg kuru yonca
• 8 kg süt yemi
• 2 kg arpa ezmesi

Her yem maddesinin kilogram fiyatı farklı olduğu için yalnızca toplam yem miktarını bilmek yeterli değildir. Gerçek maliyet, her yemin ayrı ayrı hesaplanmasıyla bulunur.

Yem Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Bir yem maddesinin günlük maliyeti şu formülle hesaplanır:

Günlük Yem Maddesi Maliyeti = Günlük Miktar × Kilogram Fiyatı

Örneğin:

• Günlük mısır silajı tüketimi: 20 kg
• Mısır silajı fiyatı: 3 TL/kg

Hesaplama:

20 × 3 TL = 60 TL

Aynı hayvanın günlük 8 kg süt yemi tükettiğini ve süt yeminin kilogram fiyatının 14 TL olduğunu düşünelim:

8 × 14 TL = 112 TL

Bütün yem maddelerinin günlük maliyetleri toplandığında bir hayvanın günlük toplam yem maliyeti bulunur.

Hayvan Başına Günlük Yem Maliyeti Nasıl Bulunur?

Hayvan başına günlük yem maliyeti, bir hayvan için kullanılan bütün yem maddelerinin günlük giderlerinin toplamıdır.

Formül

Hayvan Başına Günlük Yem Maliyeti = Tüm Yem Maddelerinin Günlük Maliyetleri Toplamı

Örnek:

Yem maddesi	Günlük miktar	Fiyat	Günlük maliyet
Mısır silajı	20 kg	3 TL/kg	60 TL
Kuru yonca	5 kg	8 TL/kg	40 TL
Süt yemi	8 kg	14 TL/kg	112 TL
Arpa ezmesi	2 kg	10 TL/kg	20 TL

Toplam:

60 + 40 + 112 + 20 = 232 TL

Bu örnekte bir hayvanın günlük yem maliyeti 232 TL olur.

Sürünün Günlük Yem Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Bir hayvanın günlük yem maliyeti belirlendikten sonra hayvan sayısıyla çarpılarak sürünün günlük toplam yem maliyeti bulunur.

Formül

Sürü Günlük Yem Maliyeti = Hayvan Başına Günlük Maliyet × Hayvan Sayısı

Örneğin:

• Hayvan başına günlük maliyet: 232 TL
• Hayvan sayısı: 40

Hesaplama:

232 × 40 = 9.280 TL

Bu durumda 40 hayvanın bir günlük toplam yem maliyeti 9.280 TL olur.

Aylık Yem Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Aylık yem maliyeti hesaplanırken sürünün günlük yem gideri 30 gün ile çarpılabilir.

Formül

Aylık Yem Maliyeti = Sürü Günlük Yem Maliyeti × 30

Örneğin:

• Günlük sürü maliyeti: 9.280 TL

Hesaplama:

9.280 × 30 = 278.400 TL

Bu örnekte sürünün 30 günlük tahmini yem maliyeti 278.400 TL olur.

Ayın 28, 29 veya 31 gün sürdüğü dönemlerde hesaplama süresi araç içinde istenilen gün sayısına göre ayrıca belirlenebilir.

Dönemlik Yem Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Besicilik veya belirli bir yetiştirme dönemi için yem maliyeti hesaplarken toplam gün sayısı kullanılmalıdır.

Formül

Dönemlik Yem Maliyeti = Sürü Günlük Yem Maliyeti × Gün Sayısı

Örneğin:

• Günlük sürü maliyeti: 9.280 TL
• Besleme süresi: 120 gün

Hesaplama:

9.280 × 120 = 1.113.600 TL

Bu durumda 120 günlük yem maliyeti 1.113.600 TL olur.

Toplam Yem Tüketimi Nasıl Hesaplanır?

Toplam yem tüketimi, hayvan başına günlük tüketimin hayvan sayısı ve besleme süresiyle çarpılmasıyla bulunur.

Formül

Toplam Yem Tüketimi = Hayvan Başına Günlük Yem Miktarı × Hayvan Sayısı × Gün Sayısı

Örneğin:

• Hayvan başına günlük toplam yem miktarı: 35 kg
• Hayvan sayısı: 40
• Süre: 120 gün

Hesaplama:

35 × 40 × 120 = 168.000 kg

Bu sürü 120 gün boyunca toplam 168.000 kg, yani 168 ton yem tüketir.

Bir Litre Süt Başına Yem Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Süt işletmelerinde yalnızca günlük toplam gideri bilmek yeterli değildir. Yem giderinin üretilen süt miktarına oranı da kârlılık açısından önemlidir.

Formül

Bir Litre Süt Başına Yem Maliyeti = Hayvan Başına Günlük Yem Maliyeti ÷ Hayvan Başına Günlük Süt Verimi

Örneğin:

• Günlük yem maliyeti: 232 TL
• Günlük süt verimi: 28 litre

Hesaplama:

232 ÷ 28 = 8,29 TL/litre

Bu örnekte bir litre sütün yalnızca yem maliyeti yaklaşık 8,29 TL olur.

Bu tutara işçilik, elektrik, veterinerlik, bakım, amortisman, sigorta ve diğer işletme giderleri dahil değildir.

Bir Kilogram Canlı Ağırlık Artışı Başına Yem Maliyeti

Besi işletmelerinde yem maliyeti, günlük canlı ağırlık artışıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Formül

1 kg Canlı Ağırlık Artışı Başına Yem Maliyeti = Günlük Yem Maliyeti ÷ Günlük Canlı Ağırlık Artışı

Örneğin:

• Günlük yem maliyeti: 150 TL
• Günlük canlı ağırlık artışı: 1,4 kg

Hesaplama:

150 ÷ 1,4 = 107,14 TL/kg

Bu sonuç, bir kilogram canlı ağırlık artışı için yaklaşık 107,14 TL yem maliyeti oluştuğunu gösterir.

Yem Maddelerinin Maliyetteki Payı Neden Önemlidir?

Her yem maddesinin toplam maliyet içindeki payını görmek, gider kontrolünü kolaylaştırır.

Örneğin toplam yem maliyetinin:

• %55’i kesif yemden,
• %20’si mısır silajından,
• %15’i yoncadan,
• %10’u diğer yemlerden

oluşuyorsa en büyük maliyet baskısının kesif yemden geldiği anlaşılır.

Ancak yalnızca pahalı yem maddesini azaltmak doğru bir yaklaşım değildir. Yem değişikliği yapılırken hayvanın besin ihtiyacı ve rasyon dengesi mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.

Örnek Süt İneği Yem Maliyeti Hesabı

Aşağıdaki örnek 30 baş sağmal inek için hazırlanmıştır.

Günlük yemler

Yem maddesi	Hayvan başına miktar	Kilogram fiyatı	Hayvan başına günlük maliyet
Mısır silajı	22 kg	3 TL	66 TL
Kuru yonca	4 kg	9 TL	36 TL
Süt yemi	9 kg	15 TL	135 TL
Arpa ezmesi	2 kg	11 TL	22 TL
Saman	1 kg	5 TL	5 TL

Hayvan başına günlük toplam yem maliyeti

66 + 36 + 135 + 22 + 5 = 264 TL

Sürünün günlük maliyeti

264 × 30 = 7.920 TL

Sürünün 30 günlük maliyeti

7.920 × 30 = 237.600 TL

Hayvan başına ortalama süt verimi 30 litre ise:

264 ÷ 30 = 8,80 TL/litre

Bu hesaplamaya göre bir litre sütün yem maliyeti 8,80 TL olur.

Örnek Besi Sığırı Yem Maliyeti Hesabı

Aşağıdaki örnek 50 baş besi sığırı için hazırlanmıştır.

Yem maddesi	Günlük miktar	Kilogram fiyatı	Günlük maliyet
Mısır silajı	12 kg	3 TL	36 TL
Besi yemi	7 kg	14 TL	98 TL
Arpa	2 kg	11 TL	22 TL
Saman	2 kg	5 TL	10 TL

Hayvan başına günlük yem maliyeti:

36 + 98 + 22 + 10 = 166 TL

50 hayvan için günlük maliyet:

166 × 50 = 8.300 TL

180 günlük besi dönemi maliyeti:

8.300 × 180 = 1.494.000 TL

Hayvan başına günlük canlı ağırlık artışı 1,5 kg ise:

166 ÷ 1,5 = 110,67 TL/kg canlı ağırlık artışı

Örnek Koyun Yem Maliyeti Hesabı

Bir koyuna günlük olarak:

• 1,5 kg kuru ot
• 0,6 kg kesif yem
• 0,2 kg arpa

verildiğini düşünelim.

Fiyatlar:

• Kuru ot: 7 TL/kg
• Kesif yem: 13 TL/kg
• Arpa: 10 TL/kg

Hesaplama:

• Kuru ot: 1,5 × 7 = 10,50 TL
• Kesif yem: 0,6 × 13 = 7,80 TL
• Arpa: 0,2 × 10 = 2 TL

Hayvan başına günlük toplam:

10,50 + 7,80 + 2 = 20,30 TL

100 koyun için günlük maliyet:

20,30 × 100 = 2.030 TL

90 günlük dönem maliyeti:

2.030 × 90 = 182.700 TL

Yem Maliyetini Etkileyen Faktörler

Yem fiyatları

Kesif yem, tahıl, kaba yem ve yan ürün fiyatlarındaki değişimler toplam maliyeti doğrudan etkiler.

Hayvanın verim seviyesi

Yüksek süt verimli veya hızlı canlı ağırlık artışı gösteren hayvanların besin ihtiyacı daha yüksek olabilir.

Yem kalitesi

Düşük kaliteli kaba yem, hayvanın ihtiyacını karşılamak için daha fazla kesif yem kullanılmasına neden olabilir.

Kuru madde oranı

Özellikle silaj gibi yüksek nemli yemlerde yalnızca yaş ağırlığa bakmak yanıltıcı olabilir. İki farklı silaj aynı kilogram fiyatına sahip olsa bile kuru madde miktarları farklı olabilir.

Yem kayıpları

Depolama, taşıma ve yemleme sırasında dökülme, bozulma veya seçme nedeniyle kayıplar oluşabilir.

Hayvan grubu

Sağmal inek, kuru dönem ineği, düve, buzağı, besi sığırı, koyun ve keçilerin yem tüketimleri birbirinden farklıdır.

Besleme süresi

Kısa dönemli hesaplamalar ile yıllık yem bütçesi arasında büyük tutar farkları oluşabilir.

Yaş Yem ve Kuru Madde Arasındaki Fark

Yem maliyeti hesabında kilogram miktarı genellikle yemin hayvana verildiği şekliyle girilir. Ancak rasyon değerlendirmesinde kuru madde miktarı daha önemlidir.

Örneğin:

• 20 kg mısır silajı, yaklaşık 6 ila 8 kg kuru madde içerebilir.
• 8 kg kesif yem ise daha yüksek oranda kuru madde içerir.

Bu nedenle 20 kg silaj ile 20 kg kesif yem besin değeri bakımından eşit değildir.

Yem Maliyeti Hesaplama Aracı maliyet hesabı yapar. Kuru madde, enerji ve protein dengesi ise ileride hazırlayacağımız Rasyon Oluşturma Aracı içinde ayrıca değerlendirilecektir.

Yem Maliyetini Azaltmanın Yolları

Yem fiyatlarını düzenli karşılaştırın

Aynı besin değerine sahip alternatif yemleri karşılaştırırken yalnızca ton fiyatına değil, kuru madde ve besin maddesi içeriğine de bakılmalıdır.

Kaba yem kalitesini artırın

Kaliteli kaba yem, kesif yem kullanımını azaltmaya yardımcı olabilir.

Yem kayıplarını azaltın

Yem depolarında bozulma, silaj yüzeyinde küflenme ve yemliklerde dökülme toplam maliyeti artırır.

Hayvanları gruplandırın

Yüksek verimli ve düşük verimli hayvanların aynı rasyonla beslenmesi gereksiz maliyet oluşturabilir.

Düzenli tartım ve verim kaydı yapın

Hayvanların süt verimi veya canlı ağırlık artışı izlenmeden yem maliyetinin verimliliği doğru değerlendirilemez.

Stok takibi yapın

Yem girişleri, günlük kullanım ve kalan miktar düzenli takip edilmelidir.

Rasyon değişikliklerini uzman kontrolünde yapın

Maliyeti düşürmek amacıyla yapılan kontrolsüz yem azaltmaları süt verimini, canlı ağırlık artışını ve hayvan sağlığını olumsuz etkileyebilir.

Ucuz Yem Her Zaman Ekonomik midir?

Hayır. Kilogram fiyatı düşük olan bir yem, besin değeri de düşükse gerçek anlamda ekonomik olmayabilir.

Örneğin iki farklı kaba yemden biri daha ucuz olabilir. Ancak düşük enerji ve protein içeriği nedeniyle hayvanın ihtiyacını karşılamak için daha fazla kesif yem gerekebilir.

Bu nedenle yemlerin ekonomik karşılaştırması yapılırken şu değerler dikkate alınmalıdır:

• Kuru madde
• Metabolik enerji
• Net enerji
• Ham protein
• NDF
• Nişasta
• Mineral içeriği
• Sindirilebilirlik
• Depolama kaybı

Yem Maliyeti Hesaplama Aracı fiyat ve miktara göre gider hesabı yapar. Besin değeri karşılaştırması için yem analizleri ve profesyonel rasyon hesaplaması gerekir.

Yem Maliyeti Hesabında Yapılan Hatalar

Fiyat birimini karıştırmak

Ton fiyatı doğrudan kilogram fiyatı gibi girilmemelidir.

Örneğin bir yem 12.000 TL/ton ise:

12.000 ÷ 1.000 = 12 TL/kg

olarak girilmelidir.

Hayvan başına miktar yerine sürü toplamını girmek

Araçtaki günlük yem miktarı alanına bir hayvanın günlük tüketimi girilmelidir.

Günlük ve dönemlik miktarı karıştırmak

Bir hayvanın 30 günlük tüketimini günlük tüketim alanına yazmak sonucu 30 kat artırır.

Yem kayıplarını hesaba katmamak

Gerçek satın alma maliyetini belirlemek için dökülme ve bozulma oranları ayrıca değerlendirilmelidir.

Yaş madde ile kuru maddeyi aynı kabul etmek

Silaj, pancar posası veya yaş bira posası gibi yemlerde yüksek miktarda su bulunur.

Süt verimini sürü toplamı olarak girmek

Litre başına maliyet hesabında bir hayvanın günlük ortalama süt verimi girilmelidir.

Diğer işletme giderlerini yem maliyetine dahil etmek

Araç yalnızca yem giderlerini hesaplar. İşçilik, elektrik, veterinerlik, bakım ve amortisman gibi giderler ayrı değerlendirilmelidir.

Yem Maliyeti Ne Sıklıkla Hesaplanmalıdır?

Yem fiyatlarının sık değiştiği dönemlerde maliyet hesabı düzenli olarak güncellenmelidir.

Hesaplama şu zamanlarda tekrarlanabilir:

• Yeni yem alımı yapıldığında
• Yem fiyatı değiştiğinde
• Rasyon değiştirildiğinde
• Hayvan sayısı arttığında veya azaldığında
• Süt verimi değiştiğinde
• Besi dönemi başında
• Aylık işletme bütçesi hazırlanırken
• Sezonluk kaba yem planlaması yapılırken

Araç Kimler İçin Uygundur?

Yem Maliyeti Hesaplama Aracı şu kullanıcılar için uygundur:

• Süt sığırcılığı işletmeleri
• Besi işletmeleri
• Koyun ve keçi yetiştiricileri
• Buzağı ve düve yetiştiricileri
• Hayvancılık kooperatifleri
• Yem satıcıları
• Tarım danışmanları
• Ziraat mühendisleri
• Veteriner hekimler
• Zooteknistler
• Hayvancılık yatırımı planlayan girişimciler

Yem Maliyeti Hesaplama Aracı Hangi Yemlerde Kullanılabilir?

Araç belirli yem maddeleriyle sınırlı değildir. Kullanıcı istediği yem maddesini ekleyebilir.

Örnek yemler:

• Mısır silajı
• Yonca
• Saman
• Kuru ot
• Süt yemi
• Besi yemi
• Buzağı başlangıç yemi
• Arpa
• Mısır
• Buğday
• Kepek
• Ayçiçeği küspesi
• Soya küspesi
• Pamuk tohumu küspesi
• Pancar posası
• Melas
• Bira posası
• Mineral yem
• Tuz
• Yem katkıları

Yem Maliyeti ile Rasyon Aynı Şey midir?

Hayır.

Yem maliyeti hesabı, kullanılan yemlerin miktar ve fiyatlarını değerlendirir.

Rasyon hesabı ise hayvanın ihtiyacı ile yemlerin besin değerlerini karşılaştırır.

Bir yem karışımının maliyeti düşük olabilir ancak:

• Enerjisi yetersiz,
• Proteini düşük,
• Lifi fazla,
• Nişastası yüksek,
• Mineral dengesi bozuk

olabilir.

Bu nedenle maliyet hesabı, rasyon değerlendirmesinin yalnızca ekonomik bölümüdür.

Yem Maliyeti Hesaplama Aracı ile Birlikte Kullanılabilecek Araçlar

Hayvancılık işletmesinin toplam kârlılığını değerlendirmek için şu araçlardan da yararlanılabilir:

• Tarımsal Kâr ve Maliyet Analizi
• Motorin Maliyet Hesaplama
• Verim Hesaplama
• Tarla Alanı Hesaplama
• Tohum Miktarı Hesaplama
• Gübre Miktarı Hesaplama

Kendi yem bitkilerini üreten işletmeler, yem üretim maliyetlerini tarımsal üretim giderleriyle birlikte değerlendirebilir.

Sık Sorulan Sorular

Yem maliyeti nasıl hesaplanır?

Her yem maddesinin günlük miktarı kilogram fiyatıyla çarpılır. Bütün yem maddelerinin maliyetleri toplanarak hayvan başına günlük yem maliyeti bulunur.

Aylık yem maliyeti nasıl bulunur?

Sürünün günlük yem maliyeti 30 gün ile çarpılarak aylık tahmini yem maliyeti hesaplanır.

Hayvan başına günlük yem maliyeti nedir?

Bir hayvana bir gün boyunca verilen bütün yemlerin toplam parasal değeridir.

Bir litre süt başına yem maliyeti nasıl hesaplanır?

Hayvan başına günlük yem maliyeti, hayvan başına günlük süt miktarına bölünür.

Beside bir kilogram canlı ağırlık artışı maliyeti nasıl bulunur?

Hayvanın günlük yem maliyeti, günlük canlı ağırlık artışına bölünür.

Ton fiyatı kilogram fiyatına nasıl çevrilir?

Ton fiyatı 1.000’e bölünür. Örneğin 15.000 TL/ton olan bir yemin kilogram fiyatı 15 TL’dir.

Silaj miktarı yaş ağırlık olarak mı girilir?

Maliyet hesabı için satın alınan veya kullanılan gerçek yaş ağırlık girilebilir. Ancak rasyon değerlendirmesinde kuru madde oranı ayrıca dikkate alınmalıdır.

Araç hazırlanan rasyonun dengeli olup olmadığını gösterir mi?

Hayır. Araç yalnızca maliyet hesabı yapar. Enerji, protein, lif, vitamin ve mineral dengesi için rasyon analizi gerekir.

Sınırsız yem maddesi eklenebilir mi?

Evet. Kullanılan her yem maddesi ayrı satır olarak eklenebilir.

Yem Maliyeti Hesaplama Aracı ücretsiz mi?

Evet. Araç bilgisayar, tablet ve cep telefonlarından ücretsiz olarak kullanılabilir.

Sonuç

Yem maliyetlerinin düzenli olarak takip edilmesi, hayvancılık işletmelerinde kârlılığın korunması açısından büyük önem taşır. Yem fiyatlarının değişmesi, hayvan sayısının artması, süt veriminin düşmesi veya rasyonun değiştirilmesi toplam giderleri kısa sürede etkileyebilir.

Yem Maliyeti Hesaplama Aracı, kullanılan her yem maddesini ayrı ayrı değerlendirerek hayvan başına günlük maliyeti, sürünün toplam giderini, aylık ve dönemlik yem maliyetini hesaplamaya yardımcı olur. Süt ve besi işletmelerinde birim üretim başına yem maliyetinin görülmesini sağlar.

Düzenli maliyet takibi sayesinde en fazla gider oluşturan yem maddeleri belirlenebilir, farklı fiyat senaryoları karşılaştırılabilir ve gelecekteki yem ihtiyacı için daha gerçekçi bütçeler hazırlanabilir.

Önemli uyarı: Araç ekonomik hesaplama amacı taşır. Hayvanların yem miktarlarında veya rasyon içeriğinde yapılacak değişiklikler, hayvan besleme uzmanı, zooteknist ya da veteriner hekimin değerlendirmesiyle gerçekleştirilmelidir.

TEKNOTOM TARIM ARAÇLARI

Diğer Tarım Hesaplama Araçlarını Keşfedin

Gübre, ilaçlama, tohum, sulama, maliyet ve üretim planlamasına yönelik pratik hesaplama araçlarını tek bir sayfada inceleyin.

✓ Ücretsiz kullanım ✓ Hızlı hesaplama ✓ Mobil uyumlu

Tüm Araçları Gör Tarım Sitesi hesaplama merkezi